F-35 PROGRAMINDA KRİTİK GELİŞME
ABD Senatosu’nda gerçekleştirilen bir oturumda, F-35 programına ilişkin önemli açıklamalar yapıldı. ABD Deniz Piyadeleri, yeni nesil AN/APG-85 radarlarının teslimatındaki gecikmeler nedeniyle, radarı bulunmayan altı adet F-35 savaş uçağını teslim almak zorunda kaldı. Bu durum, F-35 programının Block 4 modernizasyon sürecindeki kronik gecikmeleri bir kez daha gündeme taşıdı ve projenin geleceği hakkında ciddi endişelere yol açtı.
RADARSIZ UÇAKLARIN AKIBETİ
TWZ’nin haberine göre, Senato’daki oturumda konuşan F-35 Müşterek Program Ofisi (JPO) Direktörü Korgeneral Michael Masiello, ABD Deniz Piyadeleri’nin radarı takılmamış altı adet F-35 savaş uçağını teslim aldığını doğruladı. Masiello, bu durumun yeni nesil AN/APG-85 radarlarının henüz hazır olmamasından kaynaklandığını belirtti. Senatör Mark Kelly’nin, radarı bulunmayan uçakların tam görev kabiliyetine sahip olup olamayacağı sorusuna Masiello, bu uçakların tam görev kabiliyetine sahip olarak değerlendirilemeyeceğini açıkça ifade etti. Bu da, milyonlarca dolarlık bu savaş uçaklarının şu an için tam kapasiteyle kullanılamayacağı anlamına geliyor.
BLOCK 4 MODERNİZASYONUNDA SIKINTILAR
Basında yer alan haberlerde, teslim alınan uçakların kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) kabiliyetine sahip F-35B varyantları olduğu öne sürülse de, Korgeneral Masiello bu bilgiyi resmi olarak doğrulamadı. ABD Deniz Piyadeleri Sözcüsü ise Block 4 modernizasyon programının gelecekteki tehditlere karşı hava üstünlüğünün korunması açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı. Açıklamada, üretim ve geliştirme faaliyetlerinin eş zamanlı yürütülmesinin bilinçli bir tercih olduğu, böylece eski standartta uçak üretip daha sonra kapsamlı modernizasyon uygulanmasının önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtildi. Ancak bu stratejinin, mevcut durumda radarsız uçak teslimatlarına yol açması, programın ne kadar zorlu bir süreçten geçtiğini gözler önüne seriyor.
TEDARİK ZİNCİRİNDE KESİNTİLER
AN/APG-85 radarlarının teslimatının 2028’e kadar gecikebileceği belirtiliyor. F-35 JPO daha önce yaptığı açıklamalarda, ABD Hava Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri ve Deniz Piyadeleri için üretilen F-35’lerin AN/APG-85 radarını taşıyabilecek şekilde üretildiğini bildirmişti. Ancak ilk etapta Lot 17 üretim serisiyle birlikte hizmete girmesi planlanan radarların, resmi bütçe belgelerine göre Nisan 2028’den önce teslim edilmesi beklenmiyor. Program Ofisi, APG-85 üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtirken, radarın teknik özellikleri ve hizmete giriş takvimine ilişkin ayrıntıların program güvenliği gerekçesiyle gizli tutulduğunu açıkladı. Bu şeffaflık eksikliği de program üzerindeki şüpheleri artırıyor.
GÜÇ VE SOĞUTMA SORUNLARI
Senato oturumunda Block 4 modernizasyonunun ihtiyaç duyduğu güç ve soğutma kapasitesi de gündeme geldi. Masiello, mevcut F-35 altyapısının yaklaşık 32 kilovat soğutma kapasitesine sahip olduğunu, gelecekteki ihtiyaçların ise 62 ila 80 kilovat seviyesine ulaşacağını söyledi. Bu ihtiyacın karşılanması amacıyla geliştirilen Power and Thermal Management System (PTMS) yükseltmesinin ilerleyen yıllarda hizmete alınmasının planlandığını ifade etti. ABD Sayıştayı’nın (GAO) Eylül 2025 tarihli raporuna göre Block 4 modernizasyon paketinin ilk bölümünün teslimatı dahi planlanan takvimin yaklaşık beş yıl gerisinde bulunuyor. Program kapsamında yeni elektronik harp sistemi, gelişmiş sensörler ve birçok yeni kabiliyetin ilerleyen yıllarda hizmete alınması hedefleniyor.
Kaynak: savunmatr.com