Uluslararası 15. Kocaeli Kitap Fuarı, 11 Ekim 2025 Cumartesi günü tarihçi ve araştırmacı yazar Prof. Dr. Tufan Gündüz’ü ağırladı. Selim Sırrı Paşa Salonu’nda gerçekleşen “Kendi Gök Kubbemiz” başlıklı söyleşide Prof. Dr. Gündüz, Kırım Savaşı’nın Türk sosyal hayatı üzerindeki etkilerini anlattı. Gündüz, “Kırım Savaşı, Türk sosyal hayatı için devrimdir” sözleriyle savaşın toplumsal dönüşümdeki rolüne dikkat çekti.
KIRIM SAVAŞININ TOPLUMSAL ETKİLERİ
Prof. Dr. Tufan Gündüz, Türk tarihinin genellikle büyük savaşlar ve sultanlar üzerinden anlatıldığını belirterek, “Genelde Türk tarihinin büyük olaylarını, meydan savaşlarını ve büyük sultanları sürekli yüksek perdeden konuşuyoruz. Sanki bizim ecdat işi gücü bıraktı, sadece savaştı gibi bir anlayış ortaya çıkıyor. Aslında onlarda günlük işlerini yapan ve belli dönemlerde savaşan insanlardı. Bizim tarihimizde şairlerimiz, ediplerimiz yetişiyor. Göktürk kitabelerini düşünün ne kadar yüksek edebi güçle yazılmıştır. Türkler aslında romantik bir millettir,” dedi.
Gündüz, Bilge Kağan’ın kitabesinden şu alıntıyı yaptı: “Kardeşim Kültegin vefat etti. Kendim düşünceye daldım. Görür gözüm görmez gibi, bilir aklım bilmez gibi oldu. Kendim düşünceye daldım. Gözden yaş gelse mani olarak, gönülden ağlamak gelse geri çevirerek düşünceye daldım.” Gündüz bu ifadelerin, Türklerin duygusal ve edebi yönünü gösterdiğini vurguladı.
DEĞİŞEN ASKERLİK VE SOSYAL YAPI
Kırım Savaşı’nın (1853-1856) Türk toplumu üzerinde daha önce görülmemiş bir etki yarattığını belirten Prof. Dr. Gündüz, savaş sonrası sosyal hayatta devrim niteliğinde değişiklikler yaşandığını söyledi. “Hiç dikkat çekmez ama Kırım Savaşı’ndan sonra Türk sosyal hayatında bir devrim yaşanıyor. Neden biliyor musunuz? 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı kaldırdıktan sonra yeniden ordu kurmaya çalışıyoruz, tabi ordunun yeniden toparlanması zaman alıyor. Bu arada 1853 yılında Ruslarla Kırım Savaşı patlayınca Avusturya, İngiltere, İtalya ve Fransa bizim yardımımıza geliyor. Aslında Kırım Savaşı bir anda bizim savaşımız olmaktan çıkıyor, Avrupa-Rus savaşına dönüşüyor,” ifadelerini kullandı.
Gündüz, Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra Müslümanlarla gayrimüslimleri eşitleme çabalarına rağmen askerlik konusunda ayrım yapıldığını, ancak Kırım Savaşı ile birlikte gayrimüslimlerin de askere alınmasının gündeme geldiğini belirtti. Ahmet Cevdet Paşa’nın “Yüzyıllardır imparatorluğun yükünü çeken Türkler artık tükenmek üzere” sözünü aktaran Gündüz, bu nedenle kura usulü veya gayrimüslimlerden asker alınmasının tartışıldığını söyledi.
